Residency: Τρία μερόνυχτα με την Χιντουστάνι (βόρεια – ινδική) κλασική μουσική.

Θεωρητική και πρακτική προσέγγιση του ρυθμικού και μελωδικού της συστήματος
Εισηγητής: Σάκης Λάιος
30 Νοεμβρίου – 2 Δεκεμβρίου
Έναρξη: Παρασκευή 30/11 // ώρα 16:00
Ωράριο: Συνεχές
Eγγραφές: 1 Oκτωβρίου – 20 Noεμβρίου 2012
Kόστος:
€80



1η μέρα: Όψεις του ρυθμού στην βόρεια-Ινδική κλασική μουσική.

Το σύστημα οργάνωσης του ρυθμού

Τα όργανα ρυθμού (Vitata vādya). Η ηχοχρωματική διάσταση των ήχων των κρουστών. Αντιστοιχίες ήχων με συλλαβές (Bol-s) και η προφορική εκμάθηση. Το σύστημα οργάνωσης του ρυθμού σε μετρικούς κύκλους (Tāla). Εξοικείωση με κάποιους βασικούς (Tīntāla, Rupaka, Jhāpatāla, Ekatāla), τα είδη (Jāti) του ρυθμού καθώς και με τον τρόπο μετρήματος μέσω χειρονομιών (Kriyā-s) και τη σχετική ορολογία.

Τυπικές Φόρμες στο ρεπερτόριο των σολιστικών κρουστών

Παρουσίαση, αισθητική και μαθηματική προσέγγιση του πλούσιου ρεπερτορίου των κρουστών (και ειδικότερα των Tablā, όπως διαμορφώθηκε μέσα σε οικογενειακές και στυλιστικές παραδόσεις) και όπως διαγράφεται σε καθιερωμένες φόρμες Εισαγωγής (Uţhāna, Ţhekā), φόρμες Ανάπτυξης και Παραλλαγής θεματικού υλικού (Peśkār, Kāyadā) και φόρμες Κατάληξης (Tihāī, Gat, Tukrā, Chakradāra).

2η μέρα: Το μελωδικό σύστημα της Χιντουστάνι μουσικής. Η ανάπτυξη ενός μελωδικού τρόπου (Rāga).

Θεωρία της μελωδίας

Η σημασία της φωνής και η κυριαρχία του φωνητικού στυλ και στην οργανική εκμάθηση και εκτέλεση. Ορολογία των μελωδικών φαινομένων: νότες (Svara), μικρο-διαστήματα (Śruti), κλίμακες (Grāma, Mūrcchanā, Ţhāţa), καλλωπισμοί (Alaňkāra). Τεχνικές (ανοδικές και καθοδικές κινήσεις, μελωδικά κέντρα, περιοχή της έκτασης, χαρακτηριστικές φράσεις) και αισθητικές όψεις (καθαρότητα, αποπνεόμενη ατμόσφαιρα και διάθεση, συσχετισμός με εξω-μουσικά φαινόμενα όπως ώρες και εποχές, εικονογραφικές αναπαραστάσεις) των Rāga.

Ανάπτυξη ενός Rāga στην πράξη

Θα γίνει εργασία επί συγκεκριμένων Rāga, που θα επιλεγούν με βάση τη δυναμική, τις τεχνικές δυνατότητες και την αισθητική προτίμηση του ακροατηρίου. Τα δύο μέρη μιας παρουσίασης: Anibaddha (αποκλειστικά μελωδική ανάπτυξη, αδέσμευτη από μετρικό κύκλο) και Nibaddha (έρρυθμη ανάπτυξη, σε κάποιον μετρικό κύκλο με συνοδεία κρουστού). Παρουσίαση (εκτέλεση με διακοπές για λεκτική περιγραφή) ενός συγκεκριμένου Rāga από τον διδάσκοντα, καθορισμός των φάσεων της σταδιακής ανάπτυξης (Ālāpa, Joď, Jhālā). Διδασκαλία ενός συγκεκριμένου μουσικού θέματος (Bandiś ή Gat), παρουσίαση και επεξήγηση μαθητικών ρυθμο-μελωδικών μοντέλων (Tāna) που αποτελούν τη βάση για τον αυτοσχεδιασμό, καθώς και των τρόπων εναλλαγής του δοσμένου θέματος και των αυτοσχεδιασμών.

3η μέρα: Πρακτική εξάσκηση, εμβάθυνση, συγκριτική θεώρηση και παρουσίαση προόδου.

Επανάληψη και εμβάθυνση

Επανάληψη των βασικών σημείων των προηγούμενων μαθημάτων. Εμβάθυνση σε: τεχνικές των κρουστών, τυπικές ρυθμικές φόρμουλες, φραστικές πρακτικές των μελωδικών οργάνων όπως αξιοποίηση και μετατροπή των διδαχθέντων μαθητικών ρυθμο-μελωδικών μοντέλων (Tāna) σε πιο περίτεχνες μορφές. Στοιχεία διάδρασης και επικοινωνίας των σολιστών (μελωδικού και ρυθμικού οργάνου).

Παρουσίαση προόδου συμμετεχόντων

Όσοι και όσες έχουν ικανοποιητικό επίπεδο τεχνικής κατάρτισης και στυλιστικής κατανόησης, θα μπορούσαν να συμπράξουν εναλλασσόμενοι στον αυτοσχεδιασμό πάνω στις κατευθυντήριες γραμμές που έχουν διδαχθεί.

 


ΣΑΚΗΣ ΛΑΙΟΣ
http://www.musicking.gr

Ο Σάκης Λάιος γεννήθηκε στη Βέροια τo 1975. Σπούδασε στο Τμήμα Μουσικών Σπουδών του ΑΠΘ (2000) και πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές στην Μουσικολογία στο City University of London (2001) με υποτροφία του ΙΚΥ, καθώς και δεύτερες μεταπτυχιακές σπουδές στα Προηγμένα Συστήματα Υπολογιστών και Επικοινωνιών στο Διαπανεπιστημιακό Διατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών στη Θεσσαλονίκη (2010).

Είναι διπλωματούχος Πιάνου (Ωδείο Φίλιππος Νάκας, 2000), Κλαρινέτου (Σύγχρονο Ωδείο Θεσσαλονίκης, 1998) και Φούγκας (Μακεδονικό Ωδείο Θεσσαλονίκης, 1997) με πολύχρονη παρουσία ως εκτελεστής, ενορχηστρωτής και συνθέτης σε συναυλίες και δισκογραφία θεατρικής, έντεχνης, jazz-rock και αυτοσχεδιαζόμενης μουσικής.

Έχει ασχοληθεί με την δημιουργία και επεξεργασία παρτιτούρων και την επιμέλεια κειμένων διαφόρων συγγραφέων (Π. Καβακόπουλος, Δ. Μπάρμπας, Π. Δραγούμης κ.ά.) για την έκδοση βιβλίων σχετικών με την ελληνική παραδοσιακή μουσική, όπως και των παρτιτούρων των κομματιών στα πρόσφατα Μουσικά Ανθολόγια (έκδ. του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου) για το Δημοτικό και το Γυμνάσιο. Έχει εργαστεί σε δράσεις δημιουργίας βάσεων δεδομένων, ψηφιοποίησης και καταλογογράφησης μουσικών αρχείων με σημαντικότερο αυτό του μαέστρου Γιάννη Μάντακα, για λογαριασμό της Κεντρικής Βιβλιοθήκης του ΑΠΘ. Τα τελευταία χρόνια είναι εκπαιδευτικός στην Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση και έχει παράλληλα εργαστεί για τον ψηφιακό εμπλουτισμό των βιβλίων του Γυμνασίου για το μάθημα της Μουσικής, στην πλατφόρμα του Ψηφιακού Σχολείου.

Ασχολείται συστηματικά με τη μελέτη της κλασικής μουσικής της βόρειας Ινδίας από το 2000, έχοντας πραγματοποιήσει πολύμηνα ταξίδια για ιδιαίτερα μαθήματα με Δασκάλους των αερόφωνων Bānsurī και Śehnāī και των μεμβρανόφωνων Tablā στο Varanasi, ενώ το 2009 συνεργάστηκε με το Τμήμα Μουσικολογίας του Banaras Hindu University για την ολοκλήρωση του «Λεξικού Όρων της Κλασικής Μουσικής της βόρειας Ινδίας». Το αποτέλεσμα αυτής της ενασχόλησης είναι ελεύθερα προσπελάσιμο και αξιοποιήσιμο στον ιστότοπο www.musicking.gr από τις αρχές του 2009, ενώ είναι σε διαρκή εξέλιξη ο επιπλέον εμπλουτισμός του (ανάπτυξη και προβολή επιπλέον ψηφιακού υλικού όπως κείμενα, παρτιτούρες, multimedia, διαδραστικές εφαρμογές…).